Typografie case

Alfabet in steen

Dom_Hans_van_der_Laan_Alphabet_in_stone_01

Digitaal Alfabet in steen

 

Dom Hans van der Laan (Leiden, 1904-1991) was een Nederlandse architect en Benedictijner monnik. Met slechts een paar jaar architectuurstudie op zak ontwikkelde Van der Laan een verhoudingenleer die draaide om de door hem uitgevonden theorie van het plastisch getal. Vanuit deze theorie heeft Dom Hans van der Laan niet alleen gebouwen ontworpen, maar ook een lettertype ontwikkeld: het Alfabet in steen. Dit lettertype is gebaseerd op de uit steen gehouwen Romeinse kapitalen die gebruikt werden in de eerste eeuw na Christus.

 

Dit unieke lettertype is nu gedigitaliseerd en gemoderniseerd. De complete familie bestaat uit vier verschijningsvormen: de grondfiguren waaruit de letters opgebouwd zijn, een versie met schets- en hulplijnen, de drukletter en een variant waarbij de hartlijnen zichtbaar zijn.

 

Door het digitaliseren van dit lettertype wordt het houwen van letters uit steen vergemakkelijkt, omdat men nu direct op een medium kan printen. Het bespaart veel tijd omdat de letters niet meer met de hand uitgetekend hoeven te worden. Moderne technieken, zoals frezen en laserstansen, zijn nu ook mogelijk.

Over het lettertype

 

In zijn aantekeningen heeft Dom Hans van der Laan de figuren van de letters beschreven: “De grondfiguren van de letters zyn het vierkant en de rechthoek 3:4. Zy vormen alleen of gecombineerd een serie van 5 authentieke figuren. Verdubbeld vormen zy een serie van 5 afgeleide figuren.”

 

Deze authentieke en afgeleide figuren zijn gedigitaliseerd voor het eerste gewicht van het digitale Alfabet in steen. Omdat een digitaal lettertype geen grijstinten kan bevatten, is er een diagonale arcering gebruikt voor de rechthoeken – conform de schetsen van Van der Laan.

 

De lijndikte van de figuren is fors. Maar dit is essentieel voor het gebruik op een kleine schaal. Het eerste gewicht vormt als het ware het fundament voor de andere drie gewichten.

 

Van der Laan beschreef niet alleen de figuren, maar hij definieerde ook de ruimtes tussen de letters. Deze tussenruimtes worden eveneens opgebouwd uit de grondfiguren. Welke grondfiguren dit zijn, hangt af van de vorm van de zijkanten van de aangrenzende letters: “De zykanten van de letters kunnen recht, schuin of gebogen zyn.”

 

Het vaststellen van de ruimte tussen lettertekens heet kerning. In het geval van het digitale Alfabet in steen zijn er ruim 3.000 waardes beschreven.

Dom_Hans_van_der_Laan_Alphabet_in_stone_03
Dom_Hans_van_der_Laan_Alphabet_in_stone_04
Dom_Hans_van_der_Laan_Alphabet_in_stone_05
Dom_Hans_van_der_Laan_Alphabet_in_stone_06
Dom_Hans_van_der_Laan_Alphabet_in_stone_02

Ruimte voor interpretatie

 

Ondanks de gedetailleerde aantekeningen van Van der Laan zijn er enkele hiaten die Autobahn zelf heeft moeten invullen. Zo krijgen de letters I en J een authentiek noch een afgeleid figuur toebedeeld. Autobahn heeft naar eigen inzicht een figuur getekend.

 

Wat de ruimtes tussen de letters betreft, is het niet altijd even helder of een zijkant van een letter recht, schuin of gebogen is. De rechterzijde van de C of de linkerzijde van de J zijn voorbeelden van twijfelgevallen. Het uiteindelijke woordbeeld heeft de doorslag gegeven.

 

Van der Laan erkent de onvolledigheid van zijn aantekeningen wanneer hij een beroep doet op het vormgevoel van de ontwerper: “Hier enkele maten voor de letters: sommige zijn niet erg zeker. Je moet die maten nemen als princiep van vorm en ze gewoon uit de hand teekenen.”

 

Hoewel Van der Laan hier tot de schriftbeeldhouwer spreekt, gaat deze opmerking natuurlijk ook op voor het digitaliseringsproces. Letters als de B, P en S zullen meer tijd in beslag nemen door hun gebogen vormen. Autobahn heeft deze letters vrij geïnterpreteerd.

Dom_Hans_van_der_Laan_Alphabet_in_stone_07

Verkrijgbaar in de Autobahn-shop

 

De digitale versie van het Alfabet in steen-lettertype is verkrijgbaar in onze shop.

 

Het TrueType lettertype bestaat uit vier gewichten: 1) de basisvormen, 2) de contouren, 3) de hartlijnen en 4) de drukletter. Dit lettertype heeft een licentie voor drie computers en wordt geleverd met een digitale letterproef.

 

Autobahn biedt ook een Deluxe-versie van het Alfabet in steen aan. Dit lettertype heeft een licentie voor drie computers en wordt geleverd met een unieke gezeefdrukte letterproef en een digitale letterproef in een oplage van dertig stuks.

 

LET OP: het lettertype is nog in ontwikkeling om de laatste onvolkomenheden eruit te halen. U kunt nu al een licentie aanschaffen en het font gebruiken. Zodra er updates zijn, zullen wij deze gratis verstrekken.

Dom_Hans_van_der_Laan_Alphabet_in_stone_08
Dom_Hans_van_der_Laan_Alphabet_in_stone_09
Dom_Hans_van_der_Laan_Alphabet_in_stone_10
Dom_Hans_van_der_Laan_Alphabet_in_stone_11
TOP